کوردی Kurdi English
هه‌فته‌نامه‌ی گوڵان به‌ دیجیتاڵ بخوێنه‌وه‌
ژماره 776 شه‌ممه‌ 31 جوڵاى  2010
نوێترین گۆرانکاری Sunday June  08 2008 - 11:55 AM
 
ده‌ستپێك په‌یوه‌ندی ده‌رباره‌ی گوڵان
بابه‌تی ماڵپه‌ر
   هه‌واڵ
   سیاسه‌ت
   ئابوری
   به‌دوا داچوون
   کۆمه‌ڵایه‌تی
   ناوه‌خۆ
   رۆژنامه‌ی رۆژنامه‌کان
   هونه‌ری
   ستونی ئازاد
   وه‌رزش
   دیمانه‌ی تایبه‌ت
   نووسه‌رانی گوڵان
   ره‌نگاوره‌نگ
   بۆ جوانیت
   خواردن
   ته‌ندرووستی
   رۆشنبیری
   ته‌کنه‌لۆژیای زانیاری
   راپرسی
   ئه‌رشیف
   له‌باره‌ی کورده‌وه‌
   دیموکراسی
   حوکمرانی
   که‌رکوك
   ئیسلامی سیاسی

  ئه‌م بابه‌ته‌   ( 599 )   جار خوێندراوه‌ته‌وه‌

به‌رواری بڵاوکردنه‌وه‌ :2009-08-01 09:22:07
له‌ كۆتاییدا حكومه‌ت سیاسه‌تێك بۆ پرسى كورد داده‌رِێژێت ده‌كات
نوسینى: محه‌مه‌د عه‌لى بیراند



لێدوانه‌كه‌ى ئه‌ته‌لاى وه‌زیرى ناوخۆ جۆرێك له‌ نائومێدى دروستكرد. وه‌ك به‌گشتى ئه‌وه‌ى چاوه‌رِوان ده‌كرا بریتى بوو له‌ رِاگه‌یاندنى نه‌خشه‌یه‌كى رِێگا بۆ پرسى كورد و تیرۆرى PKK. له‌كاتێكدا وه‌زیرى ناوخۆ ته‌نها سه‌باره‌ت به‌و شته‌ى ئێستا خه‌ریكه‌ ده‌كرێت قسه‌ى كرد، ته‌نانه‌ت یه‌ك وشه‌ى ده‌رباره‌ى ناوه‌رِۆكه‌كه‌ى باس نه‌كرد.

به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا من ئه‌و رِاگه‌یاندنه‌م به‌ پۆزه‌تیڤ زانى.

هۆكاره‌كه‌شى ئه‌وه‌یه‌ ئێستا كۆمارى توركیا بوونى پرسى كورد و كێشه‌ى PKKى قه‌بولًَكردووه‌ و ده‌ستى به‌ هه‌وڵگه‌لێكى باش و فراوان كردووه‌ به‌ره‌و دۆزینه‌وه‌ى چاره‌سه‌رێك.

تا ئێستا ئه‌و پرسانه‌ قه‌بوڵ ده‌كران، به‌ڵام پشتگوىَ ده‌خران. به‌دواى چاره‌سه‌رى قووڵتر نه‌ده‌گه‌رِان. جاران توركیا خۆى به‌ "گرتنه‌به‌رى رِێوشوێنى سه‌لامه‌تى له‌دژى تیرۆرى PKK" رِازى ده‌كرد. پرسى كورد له‌ پرسى PKK جیانه‌ده‌كرایه‌وه‌ و ئاسایش تاكه‌ نیگه‌رانى بوو. ئێستا بۆ یه‌كه‌م جار خه‌ریكه‌ پرسى كورد له‌ پرسى PKK جیاده‌كرێته‌وه‌، دووباره‌ بۆ یه‌كه‌م جاریشه‌ په‌ره‌ به‌ پلانێك ده‌درێت كه‌ كاریگه‌رى له‌سه‌ر داهاتووى توركیا ده‌بێت.

ئه‌و هه‌نگاوه‌ پۆزه‌تیڤه‌ به‌شێوه‌یه‌كى سروشتى هیوا و چاوه‌رِوانیه‌كان زیاد ده‌كات.

ئایا ئه‌و پلانى چاره‌سه‌ره‌ خه‌ڵكى توركیا و هاووڵاتیانى به‌ رِه‌چه‌ڵه‌كى كورد رِازى ده‌كات؟

هیچ چاره‌سه‌رێك له‌ سه‌دا سه‌د هه‌موو كه‌سێك رِازى ناكات، به‌ڵام پێویسته‌ هه‌ردوولا قوربانى بده‌ن و بۆ دۆزینه‌وه‌ى چاره‌سه‌رێك هه‌ریه‌ك تا نیوه‌ى رِێگاكه‌ بێته‌ پێشه‌وه‌.

ده‌مه‌قاڵى زیاتر ده‌كه‌ین.

رِووبه‌رِووبوونه‌وه‌ و ناكۆكیش دێنه‌ پێشه‌وه‌.

دواتر ده‌ڵێن "ئه‌مه‌ سوودى نابێت"، به‌ڵام له‌ كۆتاییدا به‌ خاڵێك ده‌گه‌ن.

نه‌ سوپاكه‌مان و نه‌ دیموكراسیه‌كه‌شمان له‌گه‌ڵ هى وڵاتانى تر به‌راورد ده‌كرێت. توركیا نه‌ته‌وه‌یه‌كى جیاوزه‌. ناكرێت به‌راورد بكرێت به‌ نموونه‌ى تر له‌ جیهاندا. له‌گه‌ڵ هیچ مۆدێلێك یه‌ك ناگرێته‌وه‌.

من به‌ تایبه‌تى كاتێك له‌گه‌ڵ پرۆفیسۆر حیكمه‌ت ئۆزده‌میر گفتوگۆم ده‌كرد تێبینى ئه‌و شته‌م كرد، ئۆزده‌میر وتى "نموونه‌ى كه‌مالیستى ئێمه‌ وه‌ك هیچ نموونه‌یه‌كى تر نییه‌."

ده‌رباره‌ى ئه‌و ماوه‌یه‌ قسه‌مان ده‌كرد كه‌ هه‌ر وڵاتێك له‌ لایه‌ن سوپاوه‌ به‌رِێوه‌ببرێت پێویستیه‌تى تێیپه‌رِێنێت تا ده‌بێت به‌ وڵاتێكى دیموكراسى. ئه‌و نموونانه‌ى ئۆزده‌میر باسى كرد زۆر سه‌رنج رِاكێش بوون.

له‌ یۆنان، دیموكراسیى رِاسته‌قینه‌ ته‌نها دواى جونتاى كۆڵۆنێل دامه‌زرا. له‌گه‌ڵ هاتنه‌ ده‌سه‌ڵاتى كه‌رامانلیس له‌ ساڵى 1974 و بوونه‌ ئه‌ندامى له‌ یه‌كێتى ئه‌ورِوپا، یۆنان بوو به‌ وڵاتێكى دیموكراسیى رِه‌گ داكوتاو.

له‌ ئیسپانیاش پرۆسه‌ى گواستنه‌وه‌ بۆ سیسته‌مێكى دیموكراسى ماوه‌یه‌كى زۆر دواى سه‌رده‌مى فرانكۆ رِوویدا و له‌ پورتوگالیش دواى سه‌رده‌مى سه‌لازار رِوویدا، بۆ هیچ یه‌كێكیانیش شتێكى ئاسان نه‌بوو. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌گه‌ر سه‌ركه‌وتوو نه‌بوون و چه‌ند كوده‌تایه‌ك كرا، به‌ڵام دواى ئه‌وه‌ى له‌ یه‌كێتى ئه‌ورِوپا بوون به‌ ئه‌ندام سیسته‌مه‌ دیموكراسیه‌كه‌یان پارێزراو بوو.

له‌ ناوچه‌كانى ترى وه‌ك چیلى و ئه‌رجه‌نتین كه‌ یه‌كێتى ئه‌وروپاى لىَ نییه‌، ده‌بینین دیموكراسى له‌ كۆتایی سه‌رده‌مێكى حوكمى سه‌ربازى دامه‌زرا. له‌ هه‌ر یه‌ك له‌و وڵاتانه‌شدا دیكتاتۆره‌كان سزا دران.

كاتێك سه‌یرى توركیا ده‌كه‌ین رِووبه‌رِووى بارودۆخێكى ته‌واو جیاواز ده‌بینه‌وه‌.

رِه‌نگه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ بێت ئێمه‌ بۆ ماوه‌یه‌كى درێژ له‌ژێر رژێمێكى سه‌ربازى نه‌ژیابین، به‌ڵام په‌یوه‌ندیه‌كانى نێوان ئیداره‌ى مه‌ده‌نى و سوپا به‌و شێوه‌یه‌ نییه‌ كه‌ ده‌بێت وابێت.

سوپا ئارام ناگرێت ده‌ست نه‌خاته‌ كاروبارى ژیانى رِۆژانه‌.

هاووڵاتیانیش ناتوانن له‌گه‌ڵ دیموكراسیى رِاسته‌قینه‌ هه‌ڵبكه‌ن.

هێزه‌ چه‌كداره‌كانى توركیا یان TSK له‌كاتێكدا رِه‌گى ده‌گه‌رِێته‌وه‌ بۆ كه‌مالیزم وه‌ك هیچ سوپایه‌كى تر نییه‌. به‌ بیانووى دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ كه‌مالیزم یان به‌ دیموكراسى بوون، تا ئێستا سوپا له‌ سىَ بۆنه‌ى ماوه‌ كورتدا له‌ باره‌گاى خۆى هاتۆته‌ ده‌ره‌وه‌ و ده‌ستى خستووه‌ته‌ ناو كاروباره‌كانه‌وه‌. به‌ڵام به‌ مانه‌وه‌ى له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات بۆ ماوه‌یه‌كى زۆر كۆمه‌ڵگاى بێزار نه‌ده‌كرد. به‌م شێوه‌یه‌ تا ئێستا له‌ چاودێریكردنى حكومه‌ته‌كان به‌رده‌وام بووه‌.

ئه‌گه‌ر سه‌یر بكه‌ین، سزاى له‌سێداره‌دان و دادگاییه‌كان بخه‌ینه‌ لاوه‌، سه‌رۆكى پێشووى سوپا تا ئێستاش رِێزى لىَ ده‌گیرێت و، كاتێك قسه‌ ده‌رباره‌ى دانه‌ دادگاى ئه‌و بڵاوبویه‌وه‌، وه‌ڵامى دایه‌وه‌ و وتى "با ریفراندۆمێك بكه‌ین، خۆم ده‌كوژم ئه‌گه‌ر خه‌ڵك بیانه‌وێت من بدرێم به‌ دادگا."

ئێمه‌ له‌ هه‌موو لایه‌نێك زۆر جیاوازین.

له‌ ساڵى 1960وه‌ له‌ قۆناغێكى ئینتیقالیى هه‌رگیز نه‌برِاوه‌ ده‌ژین، هه‌وڵى ده‌رچوون له‌ تاقیكردنه‌وه‌ى دیموكراسى ده‌ده‌ین. پێویسته‌ بچینه‌ قۆناغێكه‌وه‌ كه‌ سوپا خۆى به‌ گه‌وره‌تر و به‌رزتر له‌ ده‌سه‌ڵاتى مه‌ده‌نى نه‌زانێت یان ده‌ست نه‌خاته‌ ناو سیاسه‌ته‌وه‌. هه‌وره‌ها ده‌سه‌ڵاتى مه‌ده‌نیش تێكه‌ڵى كاروبارى TSK نه‌بێت.

دره‌نگ یان زوو ئه‌مه‌ رِووده‌دات.

گرنگ ئه‌وه‌یه‌ به‌بىَ رِژانى خوێن رِووبدات.


سه‌رچاوه‌: www.hurriyetdailynews.com

بابه‌ته‌کانی تر
  • جه‌ى گارنه‌ر: كورده‌كان هه‌رِه‌شه‌ نین

  • ئۆجه‌لان چى وه‌ك پلانى ئاشتى پێشنیار ده‌كات

  • رِاپۆرتى گروپى قه‌یرانى نێوده‌وڵه‌تى(ICG) ده‌رباره‌ى عێرِاق و كورد

  • دیمانه‌ى نورى مالیكى له‌گه‌ڵ رِۆژنامه‌ى وۆڵ ستریت جۆرناڵ له‌سه‌ر پرسى كورد

  • عێرِاقیه‌كان به‌ شوێن سه‌دامێكى تره‌وه‌ن

  • بوون به‌ هاووڵاتیه‌كى كورد له‌ توركیا

  • بۆ هه‌ر هه‌نگاوێك به‌ره‌و پێشه‌وه‌ چاوه‌رِوانى PKK مه‌كه‌ن

  • ئۆجه‌لان خۆى بۆ به‌یاننامه‌ى مانگى ئاب ئاماده‌ ده‌كات

  • چانسێك بۆ ئاشتیى نێوان نه‌ته‌وه‌ى كورد و تورك

  • سه‌عد حه‌ریرى براوه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌كانى لوبنان له‌ دیمانه‌یه‌كى گۆڤارى نیوزویكدا

  • وه‌زیرى ده‌ره‌وه‌ و سه‌رۆكى پارتى گه‌لى كۆمارى سه‌ردانى عێرِاق ده‌كه‌ن

  • قۆناغه‌كانى چاره‌سه‌ركردنى پرسى كورد له‌ توركیا

  • ئۆباما: ئێستا كاتى ئاشتیی خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌رِاسته‌

  • دامه‌زراندنى كۆمه‌ڵه‌ى عه‌ره‌ب بۆ مافه‌كانى كورد

  • كورد و عه‌ره‌بى عێرِاق رِووبه‌رِووى هه‌ڵبژاردنێك ده‌بنه‌وه‌: ئاشتى یان شه‌رِ

  • ئاگربه‌سته‌كه‌ى PKK رِه‌نگه‌ قۆناغێكى نوىَ بخوڵقێنێت

  • جه‌نگی عێرِاق رِاست بوو

  • ئایا كوردى توركیا به‌رِاستى دادپه‌روه‌رى ده‌وێت؟

  • پێویسته‌ یارمه‌تى DTP بده‌ین

  • شیكردنه‌وه‌یه‌كى خێرا: كوردستانى عێرِاق غاز بۆ ئه‌ورِوپا و توركیا ده‌نێرێت

  • نه‌ته‌وه‌په‌رستیی تورك و چاره‌سه‌رى كێشه‌ى كورد

  • بۆ گه‌یشتن به‌ چاره‌سه‌رى پرسى كورد له‌ توركیا

  • كێشه‌ى كورد گرنگترین كێشه‌ى توركیایه‌

  • پرسى كوردستان: به‌ره‌و كوىَ ده‌رِوات

  • پێویسته‌ رِه‌چاوى وانه‌كانى سه‌ر عێرِاق بكه‌ین

  • توركیا بۆ ئه‌ندامبوون له‌ یه‌كێتى ئه‌ورِوپا به‌ره‌و ساردبوونه‌وه‌ ده‌چێت

  • ئۆباما له‌ سه‌د رِۆژى یه‌كه‌میدا وه‌ك سه‌رۆك، له‌ هه‌موو لایه‌كه‌وه‌ رِه‌خنه‌ى لىَ ده‌گیرێت

  • نارِه‌زاییه‌كانى عێرِاق له‌ دژى هێرشه‌كه‌ى ئه‌و دواییه‌ى ئه‌مریكا

  • ئۆپه‌راسیۆنه‌كانى توركیا دژ به‌ PKK و DTP مه‌سه‌له‌ى چاره‌سه‌كردنى پرسى كورد ئاڵۆزتر ده‌كات

  • رِاپۆرته‌كه‌ى UN چوار هه‌ڵبژاردن سه‌باره‌ت به‌ كه‌ركوك ده‌خاته‌ رِوو

  • ناكۆكیه‌كانى نێوان كورد و عه‌ره‌ب له‌ باكورى عێرِاق له‌په‌ره‌ سه‌ندن دایه‌

  • ئۆپه‌راسیۆنه‌كانى ئه‌و دواییه‌ى توركیا هه‌لێكى زێرِین بۆ DTP ده‌رِه‌خسێنن

  • خۆ ئاماده‌كردنى كورد و عه‌ره‌ب به‌ر له‌ رِاپۆرته‌ چاوه‌رِوانكراوه‌كه‌ى نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان

  • ئایا توركیا به‌ره‌و ده‌ركردنى "لێبووردنى گشتی" بۆ ئه‌ندامانى PKK ده‌چێت؟

  • ئایا ئێران له‌ ماوه‌ى 60 رِۆژدا ده‌بێته‌ خاوه‌ن چه‌كى ئه‌تۆمى؟

  • گه‌رم و گورِى گه‌لى كورد پیاوێكى خه‌ڵكى میدڵ تاونى ئه‌مریكى سه‌رسام ده‌كات

  • چاره‌سه‌ركردنى جیاوازیه‌ ئیتنیكیه‌كان به‌ر له‌ كشانه‌وه‌ى هێزه‌كانى ئه‌مریكا

  • ئه‌و رِاپۆرته‌ى DTP به‌ ئۆباماى دا

  • ئۆباما عێرِاقیه‌كان له‌ داهاتوو ئاگادار ده‌كاته‌وه‌

  • عێرِاقیه‌كان له‌ سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ى توندوتیژى تایه‌فه‌گه‌رى ده‌ترسن

  • پێویسته‌ توركیا پرسه‌كانى كوردى وڵاته‌كه‌ى چاره‌سه‌ر بكات

  • په‌یامى كورد بۆ ئه‌نقه‌ره‌: رِێزمان لێبگرن

  • گول و سه‌ردانه‌كه‌ى بۆ عێرِاق

  • DTP له‌ دیاربه‌كر سه‌ركه‌وتنێكى سه‌رتاسه‌رى تۆمار ده‌كات

  • عێرِاق هه‌وڵى رِووبه‌رِووبوونه‌وه‌ى ده‌سه‌ڵاتى كورد له‌ پارێزگاكان ده‌دات

  • پرِۆسه‌ و پلانه‌كانى له‌ناوبردنى PKK

  • گفتوگۆكان بۆ په‌رته‌وازه‌ پێكردنى PKK ده‌ستى پێكردووه‌

  • پاداشت كردنى فه‌ڵه‌ستینیه‌كان و پشتگوىَ خستنى كورده‌كان

  • مه‌ترسى سه‌رهه‌ڵدانى توندوتیژى زیاتر له‌ باكور

  • ئاخۆ رێوشوێنی زۆرداریی ئابووریی دەرهەق بە باكووری عێراق، بژارەی هەرە باشە؟

  • ئاره‌زووه‌کان
    چاپکردنی لاپه ره
    بنێره  بۆ  براده رت
    بیکه به نیازمه ندی
    بیپارێزه
    بۆ  نوسه ر  بنێره
    بابه‌تی تر
  • سه‌ركه‌وتووه‌كانى ساڵى 2009: ئه‌ردۆغان، گولێن و ئۆجه‌لان

  • له‌ ساڵى 2009 چى فێربووین؟

  • ئێمه‌ ده‌ستپێشخه‌ریه‌كه‌مان زینده‌ به‌چاڵ كرد

  • سازشكردن و ئاشتبوونه‌وه‌ له‌ پرِۆسه‌ى دیموكراسیى ئینتیقالیدا

  • بۆچى هێزى نه‌رم له‌ شه‌رِى دژه‌ تیرۆردا گرنگه‌

  • AKP خه‌ریكه‌ جه‌ماوه‌ره‌كه‌ى له‌ رِۆژئاواى توركیا له‌ده‌ست ده‌دات

  • هیچ كه‌س به‌ ده‌ست به‌تاڵى كۆشكى سپى جێناهێڵێت

  • كه‌لتورى دیموكراسى له‌ ته‌شه‌نه‌كردندایه‌؟

  • خوێندن به‌ زمانى كوردى له‌ توركیا

  • ستراتیژیەت، سیاسەت، هەل قۆستنەوە ناكۆكییەكانی نێوان ئەرمینیا- توركیا

  • به‌م هه‌ڵوێسته‌وه‌ ده‌ستپێشخه‌ریى كرانه‌وه‌ به‌ رِووى پرسى كورد سه‌رناگرێت

  • دوایین نه‌وه‌ى عوسمانیه‌كان

  • با كه‌مێك گوىَ بگرین له‌ كورد بزانین چى ده‌ڵێن و بیر له‌ چى ده‌كه‌نه‌وه‌

  • سوپا پشتگیریى ده‌ستپێشخه‌ریى كرانه‌وه‌ به‌رِووى پرسى كورد ده‌كات؟

  • دواى ده‌یان ساڵ ده‌ربه‌ده‌رى كورده‌كانى عێراق په‌رۆشى زێدى خۆیانن

  • سیاسه‌تى هه‌رێمیى ئه‌ورِوپا چاره‌سه‌ره‌ بۆ پرسى كورد

  • به‌هۆى ئه‌و ده‌ستپێشخه‌ریه‌وه‌ هیچ شتێك نادۆرِێنین

  • ئەردۆگان دەرگای بە رووی كێشە چاوەڕوان نەكراوەكاندا

  • بۆچى رِقیان لێمانه‌؟

  • ته‌حه‌دا و گۆرِانكاریه‌كان له‌ عێرِاق دواى كشانه‌وه‌ى هێزه‌كانى ئه‌مریكا